گوییدوی یهودی (بنینی) شیفته یک معلم مدرسه به نام «دورا» (براسکی) می شود و با استفاده از طنز و شوخی سرانجام به هدفش می رسد و با او ازدواج می کند. اما چند سال بعد، او از همین حس طنز و شوخی خود باید بهره ببرد تا پسرش را در اردوگاه کار اجباری حفظ کند...
رفیق، تا حالا شده وسط یه مصیبت بزرگ، یکی پیدا بشه و با یه شوخیِ ساده کلِ فضا رو عوض کنه؟ فیلم «زندگی زیباست» یا همون «La Vita è Bella» دقیقاً همینه. یه پارادوکسِ عجیب و غریب! راستش رو بخوای، من هربار این فیلم رو میبینم، اولش قاهقاه میخندم و آخرش جوری اشکم درمیاد که تا چند ساعت نمیتونم با کسی حرف بزنم. به نظر من، روبرتو بنینی با این فیلم ثابت کرد که قدرتِ کمدی خیلی بیشتر از اونیه که فکرش رو میکنیم. واقعاً دلم میخواد بگم که این فیلم یه معجزهست. آخه چطور میشه دربارهی هولوکاست و اردوگاههای کار اجباری فیلم ساخت و در عین حال انقدر لطیف و انسانی بود؟ این فیلم یه سیلی محکم به صورت تمام کسانی هست که فکر میکنن با زور و اسلحه میشه روحِ آدم رو هم زنجیر کرد… مگه نه؟!
قصه دو نیمه داره. نیمهی اول مثل یه کمدی رمانتیک کلاسیک و حالخوبکنه. یه یهودیِ شوخ و شنگ به اسم “گوئیدو” وارد شهر میشه، عاشق یه دختر به اسم “دورا” میشه و با کلی مسخرهبازی و نبوغ، دلش رو میبره. و خب، زندگیشون شیرین میشه و صاحب یه پسر کوچولو به اسم “جوسوئه” میشن. اما… لعنت به جنگ! نیمهی دوم فیلم ورق برمیگرده. نازیها گوئیدو و پسرش رو میبرن اردوگاه. حالا گوئیدو برای اینکه روحِ لطیف پسرش از این همه زشتی آسیب نبینه، بهش میگه همهی اینها یه بازیه! آخه کی فکرش رو میکرد بشه به یه بچهی گرسنه و ترسیده قبولاند که تانکهای آلمانی جایزهی یه مسابقهی بزرگ هستن؟ درسته که فضا تاریک میشه، ولی عشقِ پدرانه جوری نور میپاشه به صحنه که آدم باورش نمیشه!
به نظر من، اون “تانک” که تهِ فیلم میاد، بزرگترین نمادِ فیلمه. تانکی که برای خیلیا نماد مرگه، برای جوسوئه نمادِ پیروزی و جایزهی بازیه! واقعاً استعارهی عجیبیه. اگه اشتباه نکنم، بنینی میخواد بگه “حقیقت” اون چیزی نیست که میبینی، بلکه اون چیزیه که “باورش” میکنی. حتی اون کلاهِ معروفِ گوئیدو و طرز راه رفتنش هم یه جور دهنکجی به نظمِ خشک و نظامیِ نازیهاست. فیلم پر از لایههاییه که میگه خوشبختی یه انتخابه، حتی وقتی توی صفِ مرگ ایستادی!
از لحاظ روانشناسی، گوئیدو داره از مکانیسم دفاعی “انکار” به بهترین شکل ممکن استفاده میکنه تا پسرش دچار تروما نشه. این یه جور فیلتر کردنِ واقعیتِ تلخ برای نجاتِ یه معصومیته. از بعد اجتماعی هم، فیلم به پوچیِ فاشیسم و نژادپرستی میخنده. آخه مگه میشه منطقِ احمقانهی “نژاد برتر” رو با چیزی جز مسخره کردن نقد کرد؟ بنینی با کمدیِ چاپلینیاش، ریشهی این افکارِ پوسیده رو میزنه.
وقتی فیلم اکران شد، کلِ دنیا مبهوت موند. خیلیا میگفتن مگه میشه با هولوکاست شوخی کرد؟ ولی بنینی با جایزهی اسکاری که گرفت، دهانِ منتقدا رو بست. منتقدِ نیویورک تایمز نوشته بود: “این فیلم جسورانهترین کمدیِ تاریخ سینماست.” درسته که بعضیا میگن فیلم یکم واقعیت رو تلطیف کرده، ولی خب، مگه سینما قراره همیشه گزارشِ خبری باشه؟ به نظر من، ارزشِ هنریِ این فیلم به همون نگاهِ شاعرانهاش هست که زشتی رو به زیبایی تبدیل میکنه… یه تجربه که هیچوقت از یادت نمیره!
خلاصه بگم رفیق، «زندگی زیباست» یه فیلم نیست، یه درسِ بزرگه. درسی که بهت میگه حتی اگه همهچیزت رو ازت گرفتن، باز هم میتونی لبخند بزنی و به دنیا ثابت کنی که قویتری. واقعاً دلم میخواد بگم که این فیلم رو حداقل یه بار توی زندگیت باید ببینی تا بفهمی انسانیت چه معنایِ عمیقی داره. اگه دنبالِ یه تجربهیِ احساسیِ ناب میگردی که هم بخندونتت و هم قلبت رو مچاله کنه، همین امشب بشین پایِ این شاهکار. موافقی که با عشق میشه از پسِ هر تاریکی براومد؟ من که شک ندارم!
این فیلم ترکیبی درخشان از کمدی، درام و جنگی (War) هست که بهش “تراژیکمدی” هم میگن.
بله، فیلم بسیار لطیفه؛ اما به خاطر پسزمینهی جنگی و مفاهیم عمیقش، بهتره نوجوانان بالای ۱۳ سال با والدین تماشا کنن تا عمق داستان رو بفهمن.
اگه از این فیلم خوشت اومده، حتماً «The Pianist» یا «Jojo Rabbit» رو هم ببین؛ اونا هم نگاهِ خاصی به جنگ دارن.
میخوای بدونی بنینی توی سخنرانیِ اسکارش چی گفت یا دوست داری لیستِ جوایزِ دیگهاش رو برات بیارم؟
هنوز نظری ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت میکند.