داستان فیلم
در جریان المپیک ۱۹۷۲ مونیخ، یک تیم گزارشگری ورزشی آمریکایی ناگهان درگیر پوشش خبری بحران گروگانگیری ورزشکاران اسرائیلی میشود.
در جریان المپیک ۱۹۷۲ مونیخ، یک تیم گزارشگری ورزشی آمریکایی ناگهان درگیر پوشش خبری بحران گروگانگیری ورزشکاران اسرائیلی میشود.
رفیق، تا حالا شده موقع دیدن یه فیلم حس کنی نفست بند اومده، نه بخاطر اینکه یه هیولا دنبال کاراکتراست، بلکه بخاطر سنگینیِ یه تصمیم اخلاقی؟ فیلم «۵ سپتامبر» یا همون September 5 محصول ۲۰۲۴ دقیقاً همین کار رو باهات میکنه. راستش رو بخوای، من وقتی نشستم پاش، فکر میکردم با یه مستند-درامِ خشک درباره المپیک مونیخ طرفم، ولی واقعاً دلم میخواد بگم که رو دست خوردم! این فیلم اصلاً درباره ورزش نیست. به نظر من، این یه تریلرِ به شدت عصبی و انسانیه که دوربین رو میبره پشتِ صحنهی پخش زنده، همونجایی که خبرنگارها باید بین “وظیفهی خبری” و “انسانیت” یکی رو انتخاب کنن. و خب، وقتی زمان مثل ساعتِ بمب تیکتیک میکنه، اشتباه کردن خیلی سادهست… مگه نه؟ فیلم جوری ساخته شده که انگار خودت هم نشستی پشتِ مانیتورهای اتاق فرمان و داری با چشمات مرگ رو کارگردانی میکنی!
داستان برمیگرده به المپیک ۱۹۷۲ مونیخ. همه چی آروم بود تا اینکه یه گروه تروریستی به اسم “سپتامبر سیاه” وارد دهکده المپیک میشن و ورزشکارهای اسرائیلی رو گروگان میگیرن. اما پیچشِ اصلیِ فیلم اینجاست: ماجرا رو از نگاهِ تیم خبری ABC Sports میبینیم. جف لودمن (با بازی پیتر سارسگارد) و تیمش که اومده بودن مسابقات دوومیدانی رو پوشش بدن، یهو وسطِ بزرگترین تراژدیِ زنده قرن گیر میافتن. حالا اونا باید تصمیم بگیرن: چقدر از این خشونت رو پخش کنن؟ آیا لنز دوربینشون داره به تروریستها کمک میکنه؟ درسته که اونا دنبالِ “خبرِ اول” هستن، ولی وقتی میفهمن لنز دوربینشون ممکنه باعث ریختنِ خونِ یه آدم بشه، همهچی بهم میریزه. و خب، مگه میشه توی اون هیاهو و فشارِ ثانیهای، وجدان رو سالم نگه داشت؟!
به نظر من، اتاقِ فرمان توی این فیلم نمادِ یه “برجِ بابلِ” مدرنه. جایی که آدمها فکر میکنن با کنترل کردنِ تصاویر، دارن دنیا رو کنترل میکنه، ولی در واقع خودشون اسیرِ کابلها و مانیتورها شدن. راستش رو بخوای، اون مانیتورهای سیاه و سفید که تصاویر مبهم رو نشون میدن، استعارهای از ابهامِ اخلاقیِ کلِ اون ماجراست. فیلم نمیخواد بهت بگه کی خوبه کی بد، بلکه میخواد نشون بده چطوری یه لنزِ شیشهای میتونه مرزِ بینِ حقیقت و نمایش رو از بین ببرد. واقعاً دلم میخواد بگم که “نورِ قرمزِ” روی دوربینها توی این فیلم، ترسناکتر از هر اسلحهای به تصویر کشیده شده… چون اون نور یعنی تمام دنیا دارن تماشا میکنن!
از لحاظ روانشناختی، ما شاهدِ فروپاشیِ تدریجیِ آدمهایی هستیم که کارشون فقط “تماشا کردنه”. تروما فقط برای کسی نیست که تیره خورده، بلکه برای اون فیلمبرداری هم هست که داره از لرزش دستِ قربانی زوم میکنه. از بعد اجتماعی، September 5 به ما یادآوری میکنه که چطور رسانهها میتونن به یه “کاتالیزور” برای خشونت تبدیل بشن. آخه وقتی تروریستها میفهمن کل دنیا دارن نگاشون میکنن، انگیزهشون برای نمایشِ بیشترِ توحش، صد برابر میشه. این یه چرخهی باطله که هنوز هم توی فضای مجازی گرفتارشیم، مگه نه؟
منتقدا توی جشنواره ونیز و تلوراید حسابی برای فیلم دست زدن. خیلیا میگن پیتر سارسگارد یکی از بهترین بازیهای عمرش رو ارائه داده و احتمالاً کاندیدِ اسکار بشه. درسته که موضوع فیلم حساسه و ممکنه برای بعضیا دردناک باشه، ولی منتقدا معتقدن که فیلم اصلاً واردِ جبههگیریِ سیاسیِ مستقیم نمیشه و تمرکزش رو رویِ “ژورنالیسم” نگه میداره. اگه اشتباه نکنم، منتقدِ ورایتی نوشته بود: “این فیلم یه یادآوریِ ترسناکه از زمانی که دنیا برای اولین بار یاد گرفت چطور به فاجعه اعتیاد پیدا کنه.” واقعاً دلم میخواد بگم که این فیلم یکی از مهمترین کارهایِ سال ۲۰۲۴ هست که نباید زیرِ سایهیِ بلاکباسترها گم بشه.
خلاصه بگم رفیق، «September 5» یه فیلمِ معمولی نیست؛ یه تجربهیِ لرزآور از پشتصحنهیِ دنیاییه که توش زندگی میکنیم. اگه دنبالِ هیجانِ کاذب نیستی و دلت میخواد یه درامِ استخواندار ببینی که فکرت رو تا مدتها درگیر کنه، این فیلم خودِ جنسه. واقعاً دلم میخواد بگم که بعد از دیدنش، دیگه هیچ پخشِ زندهای رو مثلِ قبل نمیبینی. به نظر من، این فیلم بهت یاد میده که گاهی اوقات “ندیدن” و “پخش نکردن” بزرگترین قدرتیه که یه انسان میتونه داشته باشه. موافقی که ما هم تویِ تماشایِ این درامها مقصریم؟ من که فکر میکنم هستم!
این فیلم در ژانر درام (Drama) و مهیجِ تاریخی (History-Thriller) ساخته شده.
خیر، به دلیلِ تنشِ روانیِ بالا و موضوعِ گروگانگیری، تماشایِ اون برایِ افراد زیر ۱۵ سال بدونِ نظارت والدین پیشنهاد نمیشه.
اگه از فیلمهایی مثل «The Post» یا «Nightcrawler» یا حتی «United 93» خوشت اومده، این فیلم هم قشنگ سلیقهیِ خودته.
دوست داری بدونی دقیقاً چه بخشهایی از فیلم از رویِ واقعیت ساخته شده یا میخوای لیستِ نامزدهایِ اسکار امسال رو برات چک کنم؟
هنوز نظری ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت میکند.