1759، جزیره موریس، اقیانوس هند. این جزیره توسط مهاجران فرانسوی کنترل می شود و جمعیت برده تبعید شده در حالی که در مزارع نیشکر زحمت می کشند در ترس زندگی می کنند. ماتی 16 ساله برخلاف پدر سرخورده اش ماسامبا، حاضر نیست سرش را پایین نگه دارد و سرنوشت خود را بپذیرد.
رفیق، اگه فکر میکنی فیلمهای مربوط به دوران بردگی همیشه یه ریتم کند و خستهکننده دارن، باید بگم «نه زنجیر و نه ارباب» (Ni chaînes ni maîtres 2024) اومده تا کلاً نظرت رو عوض کنه! راستش رو بخوای، وقتی برای اولین بار نشستم پای این فیلم، انتظار یه درام تاریخی ساده رو داشتم، ولی واقعاً دلم میخواد بگم که با یه تریلرِ بقایِ نفسگیر روبرو شدم که از همون سکانس اول یقه آدم رو میگیره. به نظر من، این فیلم فقط درباره رنج نیست؛ درباره اون شعلهایه که زیر پوستِ هر آدمِ آزادهای زبانه میکشه. سیمون موتایرو (کارگردان) جوری ما رو میبره به سال ۱۷۵۹ و جزیره موریس که انگار خودمون داریم لابلای نیزارها از دست شکارچیهای برده فرار میکنیم. و خب، مگه میشه از بازیِ خیرهکننده بازیگرا گذشت؟ اگه اشتباه نکنم، این یکی از جسورانهترین فیلمهای امسالِ سینمای فرانسه است که به جای شعار دادن، “تجربه” رو به خورد مخاطب میده… خلاصه که اگه دنبال یه کار عمیق و در عین حال هیجانانگیز میگردی، این فیلم دقیقاً خودِ جنسه!
داستان فیلم توی جزیره موریس (که اون زمان بهش میگفتن جزیره فرانسه) اتفاق میافته. ما با “ماتی” آشنا میشیم؛ یه برده که تمام عمرش رو با سکوت و اطاعت گذرونده تا بتونه زنده بمونه و از دخترش محافظت کنه. اما دخترش، “ماتی” (بله، اسمشون یکیه)، برخلاف پدرش نمیتونه این ذلت رو تحمل کنه و یه شب میزنه به دل جنگل تا فرار کنه. حالا ماتیِ پدر، بین دو راهیِ وحشتناکی گیر کرده: یا باید به ارباب وفادار بمونه یا بزنه به سیم آخر و دنبال دخترش بره. آخه میدونی، توی اون جزیره، فرار کردن یعنی حکم مرگ! اونم وقتی که یه زنِ شکارچیِ بیرحم و پسرای کلهخرش دنبالت باشن. درسته که ماتی هیچ اسلحه یا نقشهای نداره، ولی عشقِ پدری و میل به آزادی اونو به مسیری میکشونه که هیچ بازگشتی نداره… فیلم جوری پیش میره که هر لحظه حس میکنی نفست بند اومده!
به نظر من، طبیعتِ وحشیِ جزیره خودش یکی از شخصیتهای اصلی فیلمه. نیزارهای بلند و جنگلهای تاریک، همزمان هم پناهگاه هستن و هم یه زندانِ سبز. راستش رو بخوای، اون “زنجیرها” که توی اسم فیلم هم هست، بیشتر از اینکه فیزیکی باشن، توی ذهنِ شخصیتهاست. اگه اشتباه نکنم، کارگردان میخواسته بگه که سختترین زنجیر، همون “ترس” از اربابه که وقتی پاره بشه، دیگه هیچ نیرویی جلودارِ آدم نیست. واقعاً دلم میخواد بگم که سکانسهای آیینی و موسیقیِ بومیِ فیلم، یه لایهیِ متافیزیکی به قصه اضافه کرده که نشون میده ریشههای فرهنگی چطور میتونن توی بدترین شرایط به آدم قدرت بدن… عجب پارادوکسیه این فیلم!
از لحاظ روانشناختی، ما با پروسهیِ “بیدار شدن” ماتی روبرو هستیم. اون از یه آدمِ منفعل تبدیل میشه به کسی که سرنوشتش رو خودش رقم میزنه. از بعد اجتماعی هم، فیلم «Ni chaînes ni maîtres» یه آینهیِ تمامنما از وحشیگریِ استعمارِ فرانسه است. آخه مگه میشه یه انسان رو مثلِ کالا خرید و فروش کرد و بعد ادعای تمدن داشت؟ فیلم با بیرحمیِ تمام، این تناقض رو میکوبه تو صورتِ مخاطب.
منتقدا خیلی از فیلم استقبال کردن و اونو با کارهایی مثل «آپوکالیپتو» مقایسه میکنن. خیلیا معتقدن که سیمون موتایرو تونسته یه موضوعِ تاریخیِ حساس رو بدونِ افتادن تویِ تلهیِ “ملودرامهایِ آبکی” روایت کنه. درسته که فیلم خشنه و شاید تماشاش برای همه راحت نباشه، ولی به قولِ منتقدِ “لوموند”، این خشونتیه که برای درکِ حقیقت لازمه. اگه اشتباه نکنم، بازیِ ابراهیم امبایه در نقش ماتی، یکی از شانسهای اصلی جوایزِ سینمایی فرانسه خواهد بود. واقعاً دلم میخواد بگم که فیلم از نظر فنی یه شاهکاره.
خلاصه بگم رفیق، «Ni chaînes ni maîtres 2024» از اون فیلمهاییه که وقتی تموم میشه، تا چند دقیقه نمیتونی از جات بلند شی. این فیلم یه یادآوریِ تلخ ولی ضروریه که آزادی چقدر گرونه. درسته که ممکنه اعصابت خرد بشه یا از شدتِ تنش عرق کنی، ولی به نظر من، این فیلم ارزشِ هر دقیقهاش رو داره. واقعاً دلم میخواد بگم که اگه به تاریخ، عدالت و سینمایِ استخواندار علاقه داری، این فیلم رو از دست نده. آخه مگه چند تا فیلم داریم که بتونه همزمان مغز و قلبت رو درگیر کنه؟ پس برو سراغش و آماده باش که یه سفرِ پرخطر رو به قلبِ تاریکی و نور تجربه کنی!
این فیلم در ژانرهایِ درام تاریخی (Historical Drama) و هیجانانگیز (Thriller) ساخته شده است.
خیر، به دلیلِ نمایشِ صحنههایِ خشن، شکنجه و تمهایِ سنگینِ مربوط به بردگی، تماشایِ اون برایِ کودکان و نوجوانان بدونِ نظارت والدین اصلاً توصیه نمیشه.
اگه از فیلمهایی مثل «12 Years a Slave»، «The Woman King» یا «Apocalypto» خوشت اومده، این فیلم هم قطعاً نظرت رو جلب میکنه.
دوست داری بدونی آخرِ سفرِ ماتی به کجا ختم میشه یا میخوای لینکِ نقدهایِ تخصصیترِ بینالمللیش رو برات پیدا کنم؟
هنوز نظری ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت میکند.