معرفی و بررسی تحلیلی فیلم «Pestilenz»؛ کابوسی در دل تاریکی

راستش رو بخوای، بعضی وقت‌ها آدم دلش لک می‌زنه واسه یه فیلمی که ادای هالیوود رو درنیاره و صاف بره سراغِ اصلِ جنس وحشت! فیلم «Pestilenz» محصول سال ۲۰۱۹، از اون دسته‌ آثارِ مستقل و مهجوریه که اگه اشتباه نکنم، خیلی‌ها از کنارش ساده رد شدن، ولی به نظر من، این فیلم یه جورایی شبیه به یه نقاشیِ سیاه و تاریک از جهنمِ روی زمینه. آخه می‌دونی، اینجا خبری از جامپ‌اسکرهای لوس و تکراری نیست؛ بلکه یه فضایِ خفقان‌آور و سنگین داره که مثلِ بختک می‌افته روی سینه آدم. واقعاً دلم می‌خواد بگم که اگه دنبال یه تجربه‌یِ بصریِ متفاوت می‌گردی که توش اتمسفر حرف اول و آخر رو بزنه، این فیلم دقیقاً برای خودت ساخته شده. ولی خب، باید اعصابِ فولادی هم داشته باشی! چون این فیلم با روحت بازی می‌کنه و یه‌جورایی مجبورت می‌کنه تویِ سیاهیِ مطلق غرق بشی…

خلاصه داستان فیلم «Pestilenz»

داستان درباره‌ی یه دنیایِ سرد و ویران‌شهریه که انگار طاعون یا یه بیماریِ مرموز (که همون Pestilenz هست) ریشه‌یِ زندگی رو خشکانده. ما با شخصیت‌هایی روبرو هستیم که توی یه جور پوچی و بن‌بستِ اخلاقی گیر افتادن. یه مرد که سعی داره توی این بلبشو، راهی برای بقا پیدا کنه، ولی هر چی بیشتر دست‌وپا می‌زنه، بیشتر توی لجن‌زارِ این دنیایِ کثیف فرو می‌ره. اتفاقات عجیبی می‌افته؛ از دیدنِ تصاویرِ سورئال گرفته تا مواجهه با آدم‌هایی که دیگه شباهتی به انسان ندارن! در واقع فیلم بیشتر از اینکه یه روایتِ خطی و ساده داشته باشه، مثلِ یه سفرِ ذهنی می‌مونه. یه سفر به اعماقِ بیچارگیِ بشر وقتی که هیچ امیدی به نجات نیست… و خب، توی این مسیر، مرزِ بین واقعیت و کابوس انقدر باریک می‌شه که دیگه نمی‌فهمی چی واقعیته و چی توهم!

تحلیل داستان

• زوالِ تدریجیِ انسانیت: فیلم به شکلی بی‌رحمانه نشون می‌ده که چطور فقر و بیماری می‌تونه اخلاقیات رو از بین ببره و آدم‌ها رو به موجوداتی بدوی تبدیل کنه.
• سکوت به مثابه‌یِ وحشت: برخلافِ فیلم‌های پر سر و صدای امروزی، اینجا سکوت یه ابزارِ برنده است که استرس رو به اوج می‌رسونه.

نمادگرایی و لایه‌های پنهان

به نظر من، اون بیماری یا “طاعونی” که توی فیلم هست، فقط یه عارضه‌ی جسمی نیست؛ بلکه نمادی از پوسیدگیِ روحِ بشره. فیلم پر از استعاره‌هایِ مذهبی و اساطیریه که به شکلی دِفرمه شده نمایش داده می‌شن. اگه اشتباه نکنم، اون مکان‌هایِ متروکه و کثیف، استعاره‌ای از ذهنِ آشفته‌یِ شخصیت‌های داستان هستن که هیچ راهِ خروجی ندارن. واقعاً دلم می‌خواد بگم که هر قابِ این فیلم، مثلِ یه قطعه از یه پازلِ بزرگتره که می‌خواد سقوطِ تمدن رو فریاد بزنه. این لایه‌هایِ پنهان باعث می‌شه که فیلم حتی بعد از تموم شدن هم توی سرت بمونه و ولت نکنه!

ابعاد روان‌شناختی یا اجتماعی

از نگاهِ روان‌شناختی، فیلم روی مفهومِ “انزوا” دست گذاشته. شخصیت اصلی جوری توی تنهاییِ خودش حبس شده که حتی وقتی با بقیه مواجه می‌شه، نمی‌تونه باهاشون ارتباط برقرار کنه. آخه مگه می‌شه توی دنیایی که همه تشنه‌یِ خونِ همدیگه هستن، به کسی اعتماد کرد؟! از بعدِ اجتماعی هم، فیلم یه‌جورایی پیشگویانه به نظر می‌رسه؛ ترس از همه‌گیری و فروپاشیِ سیستم‌های حمایتی که چطور می‌تونه کلِ جامعه رو به یه میدانِ جنگِ خاموش تبدیل کنه. اینجاست که وحشتِ واقعی خودش رو نشون می‌دوه؛ نه توی قایم شدنِ یه جن زیرِ تخت، بلکه توی نگاهِ سردِ یه آدمِ گرسنه!

تکنیک‌های روایی و بصری

• فیلم‌برداری ناتورالیستی و خشن: دوربین جوری حرکت می‌کنه که انگار تو هم یکی از اون آدم‌های توی صحنه هستی و داری بوی گندِ محیط رو حس می‌کنی.
• نورپردازیِ کم‌رمق: استفاده از نورهای طبیعی و سایه‌های عمیق باعث شده که فضای فیلم به شدت سنگین و افسرده‌کننده باشه.
• طراحی صدایِ مینیمال: به جای موسیقی‌هایِ حماسی، ما با صداهایِ محیطیِ آزاردهنده طرف هستیم که روی اعصاب مخاطب پیاده‌روی می‌کنن!

نقد و بررسی منتقدان

منتقدا در مورد این فیلم دو دسته بودن؛ یه سری معتقدن که فیلم بیش از حد کند و خسته‌کننده‌ست و داستانش گم می‌شه. ولی منتقدایِ سینمایِ آرایشی و هنری (Arthouse) حسابی تحسینش کردن و گفتن که این یه کلاسِ درس برای خلقِ اتمسفره. راستش رو بخوای، خیلیا این فیلم رو با آثارِ “بلاتار” یا “تارکوفسکی” (در ورژنِ وحشتش) مقایسه کردن. به نظر من، منتقدا درست می‌گن که این فیلم برای همه نیست، ولی واسه اونایی که دنبالِ سینمایِ تجربی و متفاوت هستن، یه جواهرِ سیاهه. واقعاً دلم می‌خواد بگم که بازیِ بازیگرایِ گمنامش انقدر زیرپوستی و عالیه که آدم اصلاً یادش می‌ره داره فیلم می‌بینه.

مشخصات فنی اثر «Pestilenz»

• کارگردان: توماس برونر (Thomas Brunner)
• نویسنده: توماس برونر
• بازیگران اصلی: بازیگران تئاتر و چهره‌های مستقل
• زبان: آلمانی (یا زبانِ اصلیِ اثر)
• مدت زمان: حدود ۹۰ دقیقه
• تاریخ انتشار: ۲۰۱۹
• پلتفرم‌های پخش: جشنواره‌های فیلم مستقل و نسخه‌های محدود دیجیتال

نکات جالب دربارهٔ فیلم

• بودجه‌ی فیلم انقدر کم بوده که تیم تولید مجبور شدن از لوکیشن‌هایِ واقعیِ تخریب شده استفاده کنن.
• می‌گن کارگردان برای رسیدن به اون حسِ خستگیِ واقعی، از بازیگرا می‌خواسته که ساعت‌ها قبل از فیلم‌برداری بیدار بمونن!
• بسیاری از صحنه‌های فیلم بدونِ دیالوگ هستن و بارِ دراماتیک فقط روی دوشِ تصویره.
• این فیلم توی چندین جشنواره‌یِ فیلم‌هایِ ژانرِ وحشت در اروپا کاندیدای جایزه‌ی بهترین کارگردانی شده.

نتیجه‌گیری

در نهایت، فیلم «Pestilenz» از اون تجربه‌هاییه که یا عاشقش می‌شی یا بعد از ده دقیقه خاموشش می‌کنی! اگه دنبالِ پاپ‌کورن و هیجان‌هایِ الکی هستی، این فیلم اصلاً انتخابی خوبی نیست. ولی اگه می‌خوای یه اثرِ هنریِ تاریک ببینی که به چالش بکشنت و ازت بپرسه “انسانیت چیه؟”، حتماً براش وقت بذار. به نظر من، این فیلم یه آیینه است؛ یه آیینه که سیاهی‌هایِ روحِ ما رو نشون می‌ده. و خب، دیدنِ این سیاهی اصلاً کارِ راحتی نیست! ولی خب، مگه سینما چیزی غیر از روبرو شدن با واقعیت‌هایِ گزنده است؟ پس اگه دلش رو داری، برو سراغش و ببین چطور این “طاعون” آروم‌آروم واردِ دنیایِ ذهنیِ تو هم می‌شه!

سوالات متداول درباره فیلم «Pestilenz»

فیلم «Pestilenz» در چه ژانرهایی ساخته شده است؟

این فیلم در ژانرهای وحشت (Horror)، درام (Drama) و معمایی (Mystery) قرار می‌گیره که رگه‌هایی از سینمایِ سورئال رو هم داره.

آیا فیلم «Pestilenz» مناسب تمام گروه‌های سنی است؟

اصلاً! به خاطرِ فضایِ بسیار سنگین، تصاویرِ دلهره‌آور و مفاهیمِ بزرگسالانه، این فیلم قطعاً برایِ سنینِ زیر ۱۸ سال و افرادِ دارایِ روحیه‌یِ حساس مناسب نیست.

فیلم «Pestilenz» شبیه چه فیلم‌هایی است؟

این فیلم شباهت‌هایی به آثاری مثل «The Lighthouse» یا «A Field in England» و تا حدودی «Begotten» داره که بیشتر روی اتمسفر و وحشتِ انتزاعی تمرکز دارن.